TASAVVUFUN YANLIŞLARI: GAZALİ’NİN İLİMLERE BAKIŞI 
TASAVVUFUN YANLIŞLARI: GAZALİ’NİN İLİMLERE BAKIŞI
Bekir Çöl

TASAVVUFUN YANLIŞLARI: GAZALİ’NİN İLİMLERE BAKIŞI

Bu içerik 388 kez okundu.

Gazali eserlerinde ilimleri tasnif eder ve bunların peşinden kimlerin gittiğini, ilimlerin arasında hangisinin istidlali ve kesbi, hangisinin ilhami ve Vehbi olduğunu anlatır. Gazali’ye göre ilimler ve bu ilimlerin peşinde koşanlar dört zümredir: Kelamcılar, filozoflar, batıniler ve Sufiler. -Kelam ilminin ve kelamcılareın hedefi, itikatları bidatçilerin zihinleri karıştırmak için ortaya çıkardıkları bidatlerin tesirinden korumaktır.

  Fakat Gazaliye göre kullandıkları vasıta çok zayıftır ve düşünceleri de şüphe uyandıracak mahiyettedir. Filozoflara glince: Gazali, gerçi felsefenin akılları terbiye etmedeki değerini inkâr etmiyor. Bilhassa riyaziyat ile tabiyatın ehemmiyatını tanıyor, yalnız tayatın dine aykırı düşen taraflarına itiraz ediyor. İlahiyat bahsinde Farabi ile İbn Sina’nın naklettikleri Aristoya İslam düşmanı nazariyle bakıyordu.

  Dehriler Allah’ı inkâr ediyor ve âlemin ezeli olduğunu söylüyorlardı. Tabiiyatçılar, yaratılışın hayret verici güzelliğine ve onun arzettiği sanat eserlerine bakarak kadir ve hâkim Allah’ın varlığına inanıyor, fakat insanın ölümü ile herşeyin olup bittiğini söylüyor ve ahireti, hesap ve kitabı inkâr ediyorlardı. İlahi filozoflar ise âlemin kadim olduğunu, Allah’ın yalnız külliyatı bildiğini ve cüziyata önem vermediğini, insanların gövdeleriyle tekrar dirilmeyeceklerini, çünkü yalnız ruhların fani olmadığını söylüyorladı. Bütün bu telakkiler filozoflara aitti ve bunların hepsi Gazaliye göre kâfir ve Zındıktılar. Bâtınilere gelince: Bunlar bütün bildiklerini ve öğrendiklerini “İmam Masum’dan öğrendiklerini söylüyorlardı.

  Onlara göre başmuallim o idi. Gazali bunların yanlışlığıığını anlatmak için El Müstashiri ve Hüccetül Hak isimli kitaplarını yazmıştı. Onun görüşüne göre Bâtıniler de filozoflar ve kelamcılar gibi her şüpheden uzak olarak Hakka kavuşamayacak kimselerdi. Geriye tasavvuf kalıyor ki Gazalinin, ruhunun derinliklerinden, kendilerine temayül gösterdiği kimselerdi. Gazali, mutasavvıfların yazdıkları, Ebu Talip el Mekki’nin “Kutül Kulub’ü ile Muhasibi’nin eserlerini okumaya, Cüneyd’in, Şibli’nin, Bayezid-i Bistami’nin sözlerini takibe başlamış ve tasavvuf yolunu seçmişti. Gazali, böylece mutasavvıfların halini en iyi hal olarak seçtikten sonra yollarının en isabetli yol olduğunu ve ahlaklarının en temiz ahlak olduğuna karar vermiş ve onların bütün hareketlerinin, zahir ve batınlarının nübüvvet mührünün çırağından alınma olduğuna ve yeryüzünde ruhu aydınlatacak başka bir nur bulunmadığna inanmıştı. Kısa İzah: Dünyaca ünlü ilim adamımız İmamı Gazali, “Fani olan insanın Baki olan Allah ile ittihat edip baki kalacacağını ve Allah’ın insana hulul edip Allah’ın insanda görüleceğini kabul ediyor. Yine “Cübbemin içinde Allah’tan başkası yok” diyen Bayezid-i Bistami’yi ve “Enel Hakk” Ben Allah’ım diyen Hallac-ı Mansur’un bu sapık sözlerini hoş gören Gazali ne hikmetse bunların gittiği yolu öve-öve bitiremiyor. Diğer taraftan öldükten sonra dirilme dünyada ki bedenle değil ruhla olacak diyen İslam filozoflarını kafir ve zındık ilan ediyor.

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Kokartlı rehber sayısı sadece 1 kişi
Kokartlı rehber sayısı sadece 1 kişi
“Kola yerli üretimdir”
“Kola yerli üretimdir”